Duurzaam hout

Als meubelmaker, meubelverkoper, eigenaar van een doe-het-zelf-zaak, papierfabrikant of aannemer koopt u hout of houtproducten in. Daarbij let u natuurlijk op kwaliteit, prijs en dergelijke. Daarnaast komt er steeds meer aandacht voor duurzaam hout. Hieronder krijgt u informatie over duurzaam hout en leest u wat u zelf kunt doen om duurzaam geproduceerde houtproducten in te kopen.

Feiten en cijfers

• De drie grote gebieden met tropisch regenwoud liggen in Zuid-Amerika (Amazone), Afrika (Congo) en Azië (Indonesië/Papoea Nieuw-Guinea). 
• Tropische regenwouden zijn kwetsbare ecosystemen die steeds meer onder druk komen te staan door illegale houtkap en landbouwexpansie. Jaarlijks verdwijnt circa dertien miljoen hectare bos. 
• Naar verwachting neemt de wereldwijde omzet van hout en houtproducten de komende decennia fors toe. De noodzaak voor duurzaam bosbeheer neemt dus toe. Dat wil zeggen dat er op zo'n manier gekapt wordt dat het bos er nauwelijks of geen schade van ondervindt. 
• Het wereldwijd beheerde bosareaal beslaat ongeveer 700 miljoen hectare. Daarvan heeft meer dan 310 miljoen hectare een certificaat voor duurzaam bosbeheer. 
• Het marktaandeel van gecertificeerd hout is in Nederland de afgelopen jaren flink toegenomen tot ongeveer vijftien procent. 
• Nederland importeert tropisch hout vooral uit Maleisië, Indonesië, Brazilië, Gabon en Kameroen. 
• Niet-tropisch hout komt uit Scandinavië, Canada, de Verenigde Staten, Rusland, China, Nieuw-Zeeland, Duitsland en Letland.

Uitdagingen

De belangrijkste duurzaamheidsuitdagingen in de houtsector zijn duurzaam bosbeheer en het succesvol tegengaan van illegale houtkap.

Duurzaam bosbeheer
Ontbossing heeft ernstige gevolgen voor de natuurlijke omgeving en de lokale bevolking die leeft in en rond bossen. De biodiversiteit vermindert en armoede bij de lokale bewoners neemt vaak toe. De bossen hebben een belangrijke rol in klimaatbeheersing doordat zij veel koolstofdioxide opnemen. Deze functie verdwijnt als de bomen worden gekapt of platgebrand. Duurzaam bosbeheer is noodzakelijk om bossen voor komende generaties te behouden. Dit betekent een evenwichtige balans tussen economische belangen, ecologische en sociale belangen.

Illegale houtkap
In Zuidoost-Azië, Afrika en Latijns-Amerika is een deel van de houtproductie illegaal. Houtkapvergunningen worden illegaal verkregen, uitvoerverboden worden geschonden, beschermde boomsoorten worden illegaal gekapt. Dit verslechtert de bosstand.
Illegale houtkap heeft ook negatieve sociale effecten, bijvoorbeeld door illegale landonteigening en nieuwe infrastructuur in moeilijk begaanbare gebieden. Hierdoor kunnen inheemse bevolkingsgroepen blootgesteld worden aan voor hen onbekende fenomenen als drugsgebruik en (gedwongen) prostitutie.

Er zijn verschillende manieren om als ondernemer duurzaam geproduceerde houtproducten in te kopen.

Wat kunt u doen?

U kunt duurzaam geproduceerde houtproducten op verschillende manieren inkopen. Dat is afhankelijk van de relatie met uw leveranciers en uw positie in de keten.

• Houtsoorten kiezen
• Vragen stellen aan leveranciers
• Een leverancierscode opstellen
• Uw bedrijf laten certificeren

Houtsoorten kiezen

Keurmerken en certificaten
Duurzaam hout of duurzame houtproducten herkent u aan een duurzaamheidskeurmerk of -certificaat. Wereldwijd zijn er diverse initiatieven die verantwoord beheer van bossen stimuleren op ecologisch en sociaal gebied, bijvoorbeeld het EU actieplan Forest Law Enforcement, Governance and Trade (FLEGT). In Nederland komt u deze initiatieven lang niet allemaal tegen.

FSC, PEFC en Keurhout
De belangrijkste keurmerken op de Nederlandse markt zijn FSC, PEFC en Keurhout. Voor elke toepassing kunt u geschikte houtsoorten kopen met deze keurmerken.

Verantwoord hout zonder keurmerk
De Consumentenbond en Greenpeace hebben twee lijsten samengesteld van houtsoorten zonder keurmerk. Eén lijst bevat houtsoorten waarvan het bosbeheer goed geregeld is. De andere lijst bevat niet-duurzame houtsoorten.

Vragen stellen aan leveranciers

Als u niet direct voor een keurmerk kiest, maar wel meer wilt weten over uw hout, kunt u natuurlijk vragen stellen aan uw leveranciers. Dit kan informeel, als start van een dialoog. Of u kunt leveranciers een vragenlijst in laten vullen. Zo kunt u de werkwijze van verschillende leveranciers vergelijken en op basis van de antwoorden voor de meest duurzame houtproducent kiezen.

Vragen die u bijvoorbeeld aan uw leverancier kunt stellen:

Hanteert u een gedragscode voor duurzaamheid?
- Bent u aangesloten bij een sectorinitiatief voor duurzaamheid, zoals het initiatief van de VVNH?
- Zijn uw producten voorzien van een certificaat of een keurmerk voor duurzaamheid of legaliteit?

Een leverancierscode opstellen

Om er zeker van te zijn dat leveranciers zich aan duurzaamheidsaspecten houden die u belangrijk vindt, kunt u een code opstellen en deze laten ondertekenen door uw leveranciers. Een leverancierscode kan onderdeel zijn van de leveringsvoorwaarden. Hierdoor ontstaat een juridisch middel dat kan worden ingezet als de code wordt geschonden.

Een leverancierscode bevat bijvoorbeeld de volgende elementen:

- voldoen aan wet- en regelgeving
- milieumanagement
- gezondheid en veiligheid van medewerkers
- kinderarbeid
- vrijheid van vakvereniging
- omgang met eigen toeleveranciers en eerlijke concurrentie

Uw bedrijf laten certificeren

Als u houtproducten met een keurmerk voor duurzaam bosbeheer inkoopt en deze wil verhandelen of verwerken tot halffabrikaten of eindproducten met een keurmerk, moet u ook uw bedrijf laten certificeren. Wanneer u niet aangesloten bent bij de handelsketen van deze keurmerken, mag u het hout niet als duurzaam hout met bijbehorend keurmerk verkopen. Uw bedrijf doorbreekt dan de duurzame keten en wordt dan de zwakste schakel. U kunt uiteraard wél, via uw inkoopfacturen, laten zien wat de herkomst van het hout is.

Controle
De handelsketencontrole bestaat uit een gesloten boekhouding, een gecontroleerde logistiek en een kwaliteitsysteem waarbij verantwoordelijke personeelsleden bekend zijn met de eisen van het handelsketensysteem. In de praktijk blijkt dit niet erg moeilijk, omdat de meeste ondernemingen al een goed boekhouding c.q. kwaliteitssysteem hebben (zoals ISO). Voordeel is dat u na goedgekeurd te zijn niet steeds facturen van uw toeleveranciers hoeft te overleggen om de herkomst van het hout aan te tonen. U mag dit dan op uw eigen factuur vermelden. Dat is vooral handig als u vaak duurzaam hout inkoopt. Voor kleine bedrijven is het mogelijk om in groepsverband gecertificeerd te worden. Hierdoor worden de kosten sterk gereduceerd. Het kost ongeveer 700 euro per jaar, afhankelijk van het soort keurmerk.

Uitvoering
In Nederland mag een aantal instellingen deze certificering uitvoeren. U kunt hen vragen om procedures, eisen en een offerte:

- FSC
SGS, Spijkenisse (T: 0181 693280)
SCS, Hilversum (T: 06 42149591)
Control Union Certifications (CU), Zwolle (T: 038 260100)

- PEFC
SGS, Spijkenisse (T: 0181 693280)
Control Union Certifications (CU), Zwolle (T: 038 4260100)

- Keurhout
SGS, Spijkenisse (T: 0181 693280)
SKH, Wageningen (T: 0317 453425)