1. Wanneer krijg ik te maken met de bouwregelgeving?
De bouwregelgeving draait om het begrip bouwen. Wanneer u dus iets gaat bouwen of verbouwen krijgt u te maken met de bouwregelgeving.

2. Welke bouwregels zijn er?
De Woningwet vormt de kern van de bouwregelgeving. En dan met name de bouwparagraaf van deze wet. Onder de Woningwet hangen drie zogenoemde Algemene Maatregelen van Bestuur (AMvB's):

- het Bouwbesluit met de bouwtechnische voorschriften waaraan bouwwerken moeten voldoen
- het Besluit bouwvergunningsvrije en licht-bouwvergunningplichtige bouwwerken, waarin het bouwvergunningregime is uitgewerkt
- het Besluit Indieningsvereisten aanvraag bouwvergunning, waarin staat hoe een bouwaanvraag moet worden ingediend.

Verder speelt ook de gemeentelijke welstandsnota, het bestemmingsplan en de bouwverordening een rol. Kijk voor een uitgebreide uitleg in de 'gids bouwregelgeving' op de introductiepagina van dit dossier.

3. Wat is het doel van de bouwregelgeving?
De bouwregelgeving is opgesteld om een veilige en gezonde gebouwde omgeving te waarborgen. Bouwwerken moeten immers niet alleen voldoen aan uw wensen en behoeften, maar mogen ook geen gevaar opleveren voor de veiligheid en gezondheid van anderen. De bouwregelgeving zorgt voor een minimumniveau; een hogere kwaliteit bouwen mag natuurlijk altijd. Daarnaast draagt de bouwregelgeving ook bij aan energiebesparing.

4. Wie stelt de bouwregelgeving op?
De regels op het gebied van bouwen worden opgesteld door de rijksoverheid in samenwerking met vertegenwoordigers van gemeenten, ontwerpers, bouwers en gebruikers van gebouwen.

5. Welke rol heeft de gemeente in de bouwregelgeving?
De gemeente zorgt er voor dat de bouwregelgeving goed wordt uitgevoerd en nageleefd. Zij zorgt voor de vergunningverlening, toetsing en handhaving van de regelgeving. Gemeenten mogen daarbij niet afwijken van de rijksregelgeving. Zij moeten wel in een bouwverordening en een welstandsnota op een aantal punten aanvullende voorschriften vastleggen. Ook moeten gemeenten in een bestemmingsplan aangeven op welke locaties wel of niet gebouwd mag worden.

6. Heeft de Europese regelgeving invloed op de Nederlandse bouwregelgeving?
Ja. Om een eerste stap te zetten in de harmonisatie van de Europese bouwsector is tien jaar geleden de Europese richtlijn voor bouwproducten opgesteld. Na een harmonisatie van ca. 1500 Europese normen werden ook de procedures voor de kwaliteitsborging van bouwproducten op Europees niveau geregeld. De lidstaten moeten deze richtlijn inpassen in hun bouwregelgeving. Zie verder het dossier CE-markeringen.

7. Wanneer wijzigen de Woningwet en het Bouwbesluit?
Het Bouwbesluit is onlangs gewijzigd; de laatste wijziging hebben plaatsgevonden per 1 januari 2006 (aanscherping EPC voor woningbouw van 1,0 naar 0,8) en per 1 september 2005 (o.a. brandveiligheid kinderdagverblijven). Meer informatie over de wijzigingen leest u bij 'vraag en antwoord' over het Bouwbesluit. Er worden op korte termijn geen ingrijpende wijzigingen van het Bouwbesluit verwacht.
Het voorstel tot wijziging van de Woningwet is nog in behandeling bij de Tweede Kamer. Naar verwachting zal de wijziging per 1 januari 2007 in werking treden.

8. Wat is het Gebruiksbesluit en per wanneer treedt dat in werking?
De Woningwet schrijft voor dat gemeenten voorschriften over brandveilig gebruik van bouwwerken moeten opnemen in de gemeentelijke bouwverordening. Deze voorschriften verschillen per gemeente. Het 'Gebruiksbesluit brandveilige bouwwerken' , kortweg het Gebruiksbesluit genoemd, trekt op landelijk niveau de voorschriften voor het brandveilig gebruik van bouwwerken gelijk (uniformering).
In het Gebruiksbesluit, worden de brandveiligheidseisen voor iedereen in elke gemeente gelijk. Meer rechtsgelijkheid dus. Daarnaast wil VROM met de unformering ook het aantal gebruiksvergunningplichtige bouwwerken fors verminderen, met 80%. Dit verlaagt ook de administratieve lastendrukl.
Het Gebruiksbesluit zal naar verwachting begin 2007 in werking treden. Meer informatie is te lezen in het informatieblad 'Brandveiligheid - landelijke uniformering voorschriften brandveilig gebruik bouwwerken, te downloaden onder publicaties.

9. Vanaf wanneer geldt de EPC-eis van 0,8?
De aangescherpte energieprestatiecoëfficient (EPC) van 0,8 geldt vanaf 1 januari 2006. Hierover was onduidelijkheid ontstaan omdat het besluit waarin die norm was vastgelegd, niet was aangemeld (genotificeerd) bij de Europese Commissie.
In het Staatsblad van 27 juni is het genotificeerde besluit over de aanscherping van de EPC van 1,0 naar 0,8 gepubliceerd. Dit besluit vervangt met ingang van 15 augustus het eerdere besluit dat niet in Brussel was aangemeld.
De niet-notificatie was een procedurele fout. Deze fout leidt niet automatisch tot ongeldigheid van de aangescherpte norm. Een notificatiegebrek leidt volgens de jurisprudentie van het Europese Hof tot niet-toepasselijkheid van de technische voorschriften (zoals in dit geval de aangescherpte EPC) voorzover zij het gebruik of de verhandeling belemmeren van een product dat niet aan die eis voldoet. De Europese Commissie heeft overigens bij de notificatie van het nieuwe besluit geen opmerkingen gemaakt. Bij de verlening van bouwvergunningen dient dan ook steeds de aangescherpte norm te worden gehanteerd.

10. Wat wordt er van gemeenten verwacht op het gebied van handhaving van bouwregelgeving?
In het voorstel tot wijziging van de Woningwet, dat nu ter behandeling in de Tweede Kamer ligt, is een verplichting opgenomen voor gemeenten om een handhavingsbeleid op het gebied van de bouwregelgeving te vast te stellen (zie onder "Kamerstukken"). De verplichting houdt in dat colleges van burgemeester en wethouders inzicht geven in de frequentie en de intensiteit van het toezicht op de naleving van de bouwregelgeving. Na de inwerkingtreding van de wet (naar verwachting per 1 januari 2007) is er vermoedelijk nog een half jaar de tijd om aan de verplichting te voldoen.

11. Wat doet VROM om de gemeenten daarbij te helpen?
Om gemeenten te helpen bij het opstellen van een handhavingsbeleid bouwregelgeving is door VROM een handreiking handhavingsbeleid bouwregelgeving opgesteld. Het concept van deze handreiking is eerst 'getest' bij negen pilotgemeenten. VROM faciliteerde daarbij per gemeente een tweedaagse workshop waarin gezamenlijk de grondslagen van het handhavingsbeleid werden gelegd. De gemeenten werkten dit vervolgens zelf verder uit; VROM bleef slechts sparringpartner in dat proces.
Alhoewel een handhavingsbeleid natuurlijk verschillend is per gemeente, kunnen de handhavingsbeleidsplannen van andere gemeenten als voorbeeld worden gebruikt. Daarom kunnen de plannen van de pilot-gemeenten hier worden gedownload.

12. Wat is het project 'Bouwen door Duitse aannemers in Nederland'?
In 2004 waren er indicaties dat woningen die in Nederland door Duitse aannemers gebouwd worden, niet zouden voldoen aan de Nederlandse bouwregelgeving. Naar aanleiding van deze signalen heeft de branchevereniging Bouwend Nederland een studie uitgevoerd over dit onderwerp, onder de titel 'Concurrentie Duitse huizenbouwers in Groningen en Drenthe'. Conclusie van de studie was, dat er verschillen zijn in bouwmethoden en materiaalgebruik tussen Nederland en Duitsland, waardoor Duitse bouw soms tot 30 procent goedkoper is. Niet in alle gevallen zou er voldaan worden aan de Nederlandse bouw- en arbowet- en regelgeving. Het rapport was voor de kamerleden Hofstra en Veenendaal aanleiding om Kamervragen te stellen. De VROM-Inspectie zag in deze signalen een potentieel risico voor de leefomgeving. Daarom heeft de VROM-Inspectie in 2005 het project 'Bouwen door Duitse aannemers in Nederland' gestart. Het onderzoek wil duidelijkheid creëren in de kwestie of de woningbouw door Duitse aannemers wel of niet voldoet aan de Nederlandse eisen in wet- en regelgeving. Naar verwachting verschijnt het gezamenlijke rapport van de VROM-Inspectie en de Arbeidsinspectie in de zomer van 2006.
Meer informatie: VROM-Inspectie

13. Wat is de praktijkproef gecertificeerde Bouwbesluittoets?
Met deze praktijkproef worden de mogelijkheden van een wettelijke certificeringregeling onderzocht, waarbij bouwplantoetsing ook mogelijk wordt voor private partijen. Daarbij gaat het er uitdrukkelijk niet om te komen tot een verplichting bouwplannen altijd onder certificaat te toetsen op de Bouwbesluitvoorschriften, maar een keuze te scheppen voor de bouwaanvrager zijn bouwplan door een certificaathouder of door de gemeente te laten toetsen.
In de eerste fase van de praktijkproef (begonnen in september 2004) hebben 21 adviesbureaus en gemeenten getoetst of de voor de proef ontwikkelde concept-Beoordelingsrichtlijn (BRL) in de praktijk werkbaar is. Daartoe zijn de deelnemende bedrijven en gemeenten beoordeeld door een certificerende instelling en hebben ze een viertal bouwplannen moeten toetsen. Op deze manier is onderzocht of (proef)gecertificeerde organisaties bouwplannen daadwerkelijk op correcte wijze aan het Bouwbesluit toetsen. Uit de analyse van de getoetste bouwplannen is naar voren gekomen dat er, om een veelheid aan redenen, op sommige punten geen eenduidigheid bestaat in de toetsingsrapportages.
Op 28 september 2005 is de eerste fase van de proef afgerond met het uitreiken van een "certificaat van deelname" aan de deelnemende organisaties. Dit certificaat van deelname zou, als de concept-BRL in de toekomst formeel vastgesteld wordt, na een verkorte herhalingsonderzoek omgezet kunnen worden in een formeel certificaat.
In de tweede fase van de proef wordt bekeken wat een certificeringsregeling in de praktijk zou betekenen. Dit kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor doorlooptijden en legesheffingen. Daarnaast zal in de tweede fase van de proef aandacht worden besteed aan de mogelijkheid van het toekennen van deelcertificaten. De tweede fase is in het najaar 2005 van start gegaan. De proef wordt uiteindelijk afgerond met een "totaalrapportage", welke kan worden aangeboden aan de Tweede Kamer. De Tweede Kamer beslist dan of het alternatief van een gecertificeerde bouwbesluittoets wettelijk mogelijk gemaakt moet worden. Bij een positief oordeel wordt vervolgens gekeken hoe de certificeringsregeling binnen de bouwregelgeving vorm kan worden gegeven.

14. Wat is de praktijkproef Woningprofiel?
Met de praktijkproef Woningprofiel heeft het Ministerie van VROM het idee van het Ovelegplatform Bouwregelgeving (OPB) onderzocht om een Woningprofiel te introduceren. In het Woningprofiel zou de eigenaar alle relevante informatie met betrekking tot de bouwtechnische staat en kwaliteit van zijn pand(en) moeten vastleggen. Hiermee wordt de kwaliteit van het vastgoed eenduidig vastgesteld en inzichtelijk gemaakt, zowel voor de eigenaar als voor de gemeente.
Voor het eerste onderdeel van de praktijkproef, de onafhankelijke keuring, hebben 21 bureaus gezamenlijk zo'n 160 woningen gekeurd. Per gekeurde woning zijn de bevindingen verwerkt in het voor de praktijkproef ontwikkelde format Woningprofiel. Zo is een beeld verkregen van de diversiteit, de kwaliteit en de kosten van de keuringen voor het Woningprofiel.
Als tweede onderdeel van de proef zijn een drietal discussiebijeenkomsten gehouden met direct en indirect betrokkenen bij een Woningprofiel, zoals woningcorporaties, de Nederlandse Woonbond, Vereniging Eigen Huis, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en een aantal gemeenten. Tijdens deze bijeenkomsten zijn nut, noodzaak en mogelijke toepassing van het Woningprofiel vanuit de diverse invalshoeken bediscussieerd.
Als laatste onderdeel van de proef is een kosten-batenanalyse uitgevoerd. Op basis van de uitkomsten van deze proef heeft het OPB een advies aangeboden aan de minister van VROM.Tijdens een Algemeen Overleg met de Tweede Kamer heeft de minister besloten het Woningprofiel niet als zodanig in te voeren. Het Woningprofiel is een te bureaucratisch instrument om de eenduidigheid en transparantie van de informatie voor kopers en huurders te verbeteren en past niet in het streven naar vermindering van administratieve lasten. Door een beter gebruik van ICT-toepassingen kan reeds bestaande informatie voor huurder/koper beter ontsloten worden. Daarnaast wil de Minister de mogelijkheden verkennen om de kwaliteit en eenduidigheid van gebouwkeuringen te verbeteren.