Ludwig Mies (Mies van der Rohe) is geboren op 27 maart 1886 in Aachen, Duitsland. Na stage gelopen te hebben bij zijn vader, een meester steenhouwer, verhuisde hij op zijn 19e naar Berlijn, waar hij werkte voor Bruno Paul, de hoog aangeschreven architect en meubelontwerper. Op zijn 20e kreeg hij zijn eerste eigen opdracht voor het ontwerpen van een huis voor de filosoof Alois Riehl. In 1908, op zijn 22e begon hij te werken voor de architect Peter Behrens. Hij leerde het vak van Karl Friedrich en Frank Lloyd Wright. Op zijn 26e, in 1912 opende hij zijn eigen kantoor in Berlijn. Een jaar later in 1913 trouwde hij.
Na de eerste wereldoorlog, begon hij zich te verdiepen in wolkenkrabbers en ontwierp twee vernieuwende stalen torens omringd door glas. Eén van deze was de Friedrichstrasse wolkenkrabber, ontworpen in 1921 voor een competitie. Deze is nooit gebouwd maar kreeg wel lovende kritiek en overschaduwde zijn latere ontwerpen van wolkenkrabbers in de jaren '40 en '50.

In 1921 eindigde zijn huwelijk en paste hij zijn naam aan. Hij voegde er "van der" en zijn moeders naam "Rohe" aan toe: Ludwig Mies werd Ludwig Mies van der Rohe.

In de jaren '20 was hij actief in een aantal kunstenaars kringen, dit waren onder andere organisaties als Novembergruppe, Zehner Ring en Arbeitsrat fur kunst, welke zich bezighielden met moderne kunst en architectuur. Hier waren ook mensen actief als Hans Richter, el Lissitzky, en Theo van Doesburg. Samen met anderen leverde hij een enorm deel bij aan de architect filosofieën van de late jaren '20 en '30 waar het Weissenhof project van start ging, een wijk in Stuttgart. Deze wijk met moderne woningen en appartementen was ontworpen door leidinggevende architecten uit heel Europa. Inclusief een blok van Mies van der Rohe.

In 1927 ontwierp hij een van zijn meest bekende gebouwen, Het Duitse paviljoen op het internationale expositie in Barcelona, (waar hij trouwens ook de bekende chromen en leren Barcelona stoelen voor ontwierp) had een plat dak ondersteund door palen. De interne muren waren van glas en steen en konden worden verplaatst alsof het los stond van de structuur. Het concept van open ruimtes en een makkelijke overgang van buiten en binnen werden verder ontwikkeld in de decennia welke zouden volgen. Mies van der Rohe begon samen te werken met Lilly Reich, welke zijn collega en compagnon zou worden voor meer dan 10 jaar.

In 1930 ontmoette Mies de architect Philip Johnson uit New York Hij introduceerde diverse projecten van Mies in MoMa's eerste architecten tentoonstelling in 1932, Moderne architectuur. Dankzij deze internationale tentoonstelling begon Mies nu ook bekendheid te krijgen in de Verenigde Staten.

In de jaren '50 ging hij door met het ontwikkelen van dit concept met open en flexibele ruimtes op en veel grotere schaal. In 1953 ontwierp hij een conventie hal, vernieuwend hierin was de structuur dat lange afstanden samenspande. Gedurende deze periode ontwierp hij ook zijn droomgebouw, een glazen wolkenkrabber. De "Twin towers in Chigago werd in 1951 opgeleverd, gevolgd door meerdere ontwerpen in Chigago, New York, Detroit, Torent.

Voor zijn carrière ontving Mies van der Rohe in 1959 in Duitsland de "Orden pour le Merite"en in 1963 in de Verenigde Staten de "Presidential medal of freedom."

In 1962 was zijn carrière helemaal geslaagd toen hij werd gevraagd om het "New national gallery" in Berlijn te ontwerpen. Het ontwerp van dit gebouw kreeg een stalen frame welke direct in verbindingen legde tussen het binnenwerk en het landschap. Hij kwam tijdens de bouw diverse keren naar Berlijn. Hij kon helaas niet aanwezig zijn bij de opening in 1968, omdat hij overleed op 17 augustus 1969 in Chigago.

Bouwstijl Mies van der Rohe

Zijn bouwstijl kenmerkt zich door strakke lijnen en een consequent gebruik van staal en glas met constructief knap bedachte en mooi ogende hoekoplossingen. Hij was de geestelijke vader van de standaard-wolkenkrabber" die in feite beperkt is tot een "blok", bestaande uit een stalen raamwerk gevuld met glas. (De gevel had hier geen dragende functie meer: het gebouw werd gedragen door een "intern" geraamte). De afwezigheid van ornamenten betekende een duidelijke breuk met de traditie.

Het minimalistisch motto "Less is more" vatte zijn stijl goed samen: de vorm moest tot het minimum teruggebracht zijn, maar dat minimum moest wel, qua verhoudingen en materialen, perfect zijn. De woordspeling "Less is a bore", die Robert Venturi maakte, relativeert enigszins Mies’ architectuuropvatting. Dit alles leidde wel tot architectonisch zeer verantwoorde ontwerpen, doch niet steeds tot tevreden opdrachtgevers: het Farnsworth-huis in Plano, Illinois, bestaande uit niet meer dan twee "platen" voor de (op poten staande) vloer en het plafond, met (behalve voor de badkamer) geheel glazen wanden, haalde wel vrijwel elk boek over architectuurgeschiedenis, doch leidde tevens tot een rechtszaak over de hoogte van de stookkosten. Bij andere ontwerpen bleek het verschil tussen de uitzettingscoëfficiënt van staal en glas tot lastig te verhelpen lekkages te leiden.

Invloed

Zijn werk is niet weg te denken uit wat de Internationale Stijl is gaan heten: een bouwstijl die geen relatie meer heeft tot een bepaalde lokale architectuur-traditie, doch in feite op elke plek kan worden neergezet. Voorzover nog een associatie met een bepaalde omgeving wordt opgeroepen, heeft deze stijl zijn eigen biotoop geschapen: die van het zakencentrum met een beeldhouwwerk van Henry Moore op een esplanade in travertinsteen.

De stijl van Mies van der Rohe werd overgenomen door vele architecten, met name het bureau Skidmore, Owings & Merrill. Uiteindelijk zou de proliferatie van de wat onpersoonlijke stijl leiden tot de denigrerende term "SOM-doos", waarbij de afkorting SOM gekscherend vertaald werd naar "Same Old Model". De Internationale Stijl zou echter enkele decennia welhaast verplicht zijn voor de bouw van grote kantoorgebouwen in de zakendistricten van de grote wereldsteden. Pas vanaf de jaren '70, door de opkomst van het postmodernisme in de bouwkunst, gingen architecten zich meer constructivistische vrijheden veroorloven, alsmede ornamentalistische frivoliteiten die door Mies van der Rohe als volstrekt onfunctioneel zouden zijn beschouwd.

De invloed van Mies van der Rohe is onmiskenbaar: de skyline van wereldsteden is ondenkbaar zonder de rechthoekige wolkenkrabber, die nog steeds een geaccepteerde vorm van huisvesting is voor het hoofdkantoor van grote ondernemingen. Met, zeer waarschijnlijk, enige Barcelona-stoelen in de lobby en op de directieverdieping: een ontwerp dat uit 1929 dateert, maar nog steeds volstrekt modern oogt.

Samenvatting Ludwig mies van der rohe (1886-1969)
Ludwig Mies van der Rohe is een Duits architect en ontwerper die naar Amerika emigreerde. Hij geldt als een van de belangrijkste vertegen-woordigers van het Modernisme.

Diens eerste projecten, voornamelijk woonhuizen in luxe voorsteden van Berlijn, staan sterk onder invloed van het Duitse classicisme van respectievelijk Schinkel en vooral P. Behrens (1868-1940). De plattegronden werden gekenmerkt door symmetrie, axialiteit en strenge maatvoering.

In zijn streven naar een architectuur, die de essentie van het bestaan in relatie tot de tijd weergeeft, zijn zowel de sporen van de theorieën van Semper als van Riegl terug te vinden: de eerste met als grote voorbeeld Hendrikus Berlage, de laatste vertegenwoordigd door Peter Behrens, bij wie hij als beginnend architect werkzaam was van 1908 tot 1911.

Mies van der Rohestond in eerste instantie lijnrecht tegenover de opvattingen van Behrens. Op zoek naar de objectieve waarheid der dingen stond hij wantrouwend tegenover het subjectieve van 'de wil'.

In zijn speurtocht naar de objectieve waarheid vond Mies aanvankelijk meer aansluiting bij de opvattingen van Berlage (1856-1934). Hij leerde het werk van Berlage kennen tijdens zijn verblijf in Den Haag in 1912, waar hij werkte aan zijn laatste opdracht voor Behrens, het ontwerp voor een huis voor de kunstverzamelaarster Helene Kröller-Müller, en was zeer onder de indruk van de eerlijke, heldere constructie van het beursgebouw in Amsterdam (1898-1903). Berlage maakte tijdens zijn verblijf in Zürich, waar hij enkele jaren studeerde, kennis met de ideeën van Gottfried Semper. Dit had een grote invloed op zijn denken en bepaalde mede het rationalistische karakter van zijn werk. Waarschijnlijk is jjp oud via Berlage met Mies van der Rohe in contact gekomen. Oud heeft zijn hele leven lang gecorrespondeerd met de Duitse/Amerikaanse architekt Mies van der Rohe.

Volgens Berlage was de zakelijke, rationele en daardoor heldere constructie de belichaming van de objectieve waarheid, tegenover de schijn van de bedachte vorm.

Deze opvatting van de structuur als de kern van de objectieve waarheid spreekt Mies aan, en voert de boventoon in zijn beginjaren als zelfstandig architect in Berlijn.

Mies van der Rohe bezat een eigen architecten-bureau, dat gevestigd was te Berlijn (1912-1937).

In de door hem opgerichte "Novembergruppe" (1918) werden de moderne opvattingen over vormgeving gepropageerd.

De architect Ludwig Mies van der Rohe werd in 1925 aangesteld als projectleider van een van de belangrijkste 'modelwijken' in Duitsland, de Weissenhofsiedlung in Stuttgart.

In 1927 had Mies van der Rohe de leiding over de Werkbundaustellung in Stuttgart. Oud werd gevraagd een woningblok te ontwerpen.

De elegante, simpele lijnen van het Duitse paviljoen in glas en steen lijken nu modern, maar voor bezoekers van de Internationale Ten- toonstelling van 1929 in Barcelona (Spanje) moet het bouwwerk een schok hebben betekend. Het is ontworpen door Ludwig Mies van der Rohe. Hier staat ook zijn beroemde Barcelona-stoel. Het paviljoen is na de tentoonstelling in 1930 afgebroken, maar een eeuw na de geboorte van Van der Rohe is er een replica gebouwd.

Mies van der Rohe werd de laatste directeur van het Bauhaus voor het gesloten werd (1930-1933).

Muren zijn dan voor hem niet meer dan schermen waar je omheen loopt of die je verschuift, al naar het uitkomt. Stoelen van Mies van der Rohe zijn de klassieke vormen van de revolutionaire ontwerpopvattingen. Meubels met een onberispelijke afwerking, elegantie en evenwicht. Ze lijken ontworpen voor industriële massaproductie, maar dienen in feite zorgvuldig met de hand te worden afgewerkt om de gewenste 'machinale' indruk te leveren.

In 1937 emigreerde hij naar de Verenigde Staten, waar hij decaan werd van de afdeling Bouwkunde van het Illinois Institute of Technology in Chicago. In Amerika heeft Mies van der Rohe zowel als particulier architect en als docent zich vooral beziggehouden met het onderzoek naar de architectonische mogelijkheden, welke besloten lagen in de economische, technische en constructieve aspecten van de moderne Amerikaanse bouwindustrie.

Al vroeg ging de belangstelling van Ludwig Mies van der Rohe uit naar het gebruikmaken van industriële elementen in de bouw. Het meest kenmerkende in de Amerikaanse ontwerpen van Mies van der Rohe is de behandeling van de gevel. Deze bestaat uit een uitwendig zichtbaar metalen skelet, ingevuld met grote glasoppervlakken. Dit metalen omhulsel is niet per definitie verbonden met het eigenlijke dragende skelet, dat zich in het inwendige van het bouwwerk bevindt. Mies van der Rohe ging aan bij het ontwerp ook uit van een bepaalde grondvorm, waarop een onderling harmoniërend samenstel van elementen wordt gebouwd.

Zijn Seagram Building te New York (1958) valt op door strengheid in de vorm. In deze gigantische 'glazen doos' bereikte van der Rohe een meesterlijk samenspel van ruimte en vorm, zonder enig decoratief aspect. Het gebouw is een volkomen realisering van zijn devies "less is more"!

Boeken

Farnsworth House: Ludwig Mies Van Der Rohe : Architecture in Detail (Architecture in Detail)

The Mies Van Der Rohe Archive: New National Gallery, Martin Luther King Jr. Memorial Library, and Other Buildings and Projects (Garland Architectura)

Mies Van Der Rohe - Federal Center Chicago

Mies Van Der Rohe: The Art of Structure

Masters of Modern Architecture: Frank Lloyd Wright, Le Corbusier, Mies Van Der Rohe, and Walter Gropius

Villa Tugendhat in Brno: An International Landmark of Modernism

The Artless Word: Mies Van Der Rohe on the Building Art

Mies Van Der Rohe: Furniture and Interiors

Mies van der Rohe; (Masters of modern architecture)

Steel and Stone: Constructive Concepts by Peter Behrens and Mies van der Rohe

Mies Van Der Rohe--El Pabellon de Barcelona: The Barcelona Pavilion

New National Gallery, Berlin (Architecture in Detail)

The Mies Van Der Rohe Archive: Iit, Volume 5 : Robert F. Carr Memorial Chapel of Saint Savior, S.R. Crown Hall, and Other Buildings and Projects (Ga)

The Mies Van Der Rohe Archive, Itt: Volume 4 : Metallurgical and Chemical Engineering Building (Ga)