Rem Koolhaas
Rem Koolhaas (Rotterdam, 17 november 1944) is een Nederlandse architect.
Levensloop
Koolhaas werd geboren als zoon van de schrijver en filmcriticus Anton Koolhaas. Zijn grootvader was de architect Dirk Roosenburg (1887-1962). Tussen 1952 en 1956 woonde het gezin-Koolhaas in Indonesië. In Nederland ging Koolhaas naar de Nederlandse Filmacademie, waar hij zich specialiseerde in scenarioschrijven en samen met Jan de Bont, Frans Bromet, Renee Daalder, en Samuel Meyering in 1965 de 1,2,3 Groep vormde. Hij schreef onder andere het scenario voor De Blanke Slavin (1969; samen met Daalder). Ook werkte hij als journalist bij de Haagse Post. Van 1968 tot en met 1972 studeerde hij architectuur aan de Architectural Association School (AA) in Londen. Koolhaas verwierf in 1972 een beurs om een tijdlang in de Verenigde Staten te verblijven. Hij studeerde aan de Cornell University en werd daarna visiting fellow aan het Institute for Architecture and Urban Studies in New York.
In 1975 richtte Koolhaas met de architect Elia Zenghelis en hun beider echtgenotes, de beeldend kunstenaars Madelon Vriesendorp en Zoe Zenghelis, het architectenbureau Office for Metropolitan Architecture (OMA) op, dat vanaf dat moment een belangrijke rol zou spelen in het wereldwijde architectuurdebat, zij het in het begin, vooral als "papieren architect"; dat wil zeggen dat OMA bekend was van lezingen, prijsvragen, discussies en publicaties, maar niet van gebouwen. Vooral het opzienbarende prijsvraagontwerp voor de uitbreiding van de Tweede Kamer in Den Haag uit 1978 trekt wereldwijd de aandacht.
Een invloedrijk boek van hun hand is Delirious New York, a retroactive manifesto, dat in 1978 verscheen en waarin OMA probeerde om met terugwerkende kracht de onderliggende filosofie van Manhattan bloot te leggen. Een filosofie die nooit expliciet geformuleerd is (wie had dat moeten doen?) maar die tot uiting komt in de verschillende ontwikkelingen die Manhattan en New York gevormd hebben; van Coney Island tot Radio City Music Hall en van Central Park tot Rockefeller Center. De cover van het boek, een schilderij van Madelon Vriesendorp, toont het Empire State Building samen met het Chrysler Building in bed nadat ze de liefde hebben bedreven; een prachtig icoon voor de erotiek en de opwinding van "Delirious New York"
Centraal thema van het boek is The Culture of Congestion en wat die aan meerwaarde oplevert. Koolhaas zal gefascineerd blijven door plekken op de aarde waar bijzondere dingen gebeuren doordat veel mensen en menselijke activiteiten op een klein stuk grond worden geconcentreerd, en door het oxymoron, het met elkaar in verbinding brengen van twee onverenigbare grootheden (bijvoorbeeld het drijvende zwembad waarmee Russische Constructivisten de Stille Oceaan overstaken door de andere kant op te zwemmen) en dat bepalend zal zijn voor Koolhaas' niet aflatende pogingen om elk nadeel, elk probleem, elke negativiteit tot haar tegendeel om te vormen. Een houding die telkens weer bijzondere oplossingen genereert voor schier onmogelijke opgaven en een bijzonder (cultuur)positieve en optimistische bijdrage levert aan de internationale discussie over architectuur en stedenbouw.
Als bouwende architect breekt Koolhaas in 1992 internationaal door met de bouw van de Kunsthal in Rotterdam. Andere in Nederland gerealiseerde ontwerpen waarmee het bureau zich in die beginjaren profileerde waren het Nederlands Danstheater in Den Haag en de Rotterdamse busterminal (gesloopt in 2004). Meervoudige opdrachten voor het stadhuis in Den Haag (1986) en het Nederlands Architectuurinstituut in Rotterdam (1988), gingen ondanks lovende juryrapporten en handtekeningenacties uit de architectenwereld niet naar Koolhaas. Vanaf de jaren '90 is het bureau vooral internationaal actief.
In 1995 verscheen OMA: S,M,L,XL een vuistdikke 'architectuurroman' waarin Koolhaas samen met grafisch vormgever Bruce Mau in een autobiografische/encyclopedische stijl zijn werken en denken tot op dat moment uiteen zette.
Als het bureau in 1995 op de rand van een faillissement verkeert wordt samenwerking gezocht met de "De Weger"-adviesgroep te Rotterdam, die in 1997 opgaat in de "Royal Haskoning"-groep te Nijmegen. De samenwerking wordt in 2002 beëindigd.
Eind jaren negentig besloot Koolhaas AMO op te zetten, een eigen researchinstituut dat een aantal samenwerkingsverbanden van het bureau (vooral die met Harvard Design School in Massachusetts) formaliseert en een eigen continuïteit geeft. AMO werkt aan thema's als identiteit, cultuur, organisatie en programma en was onder andere betrokken bij de opdrachten voor Prada, het onderzoek naar de verplaatsing van Schiphol en de visuele communicatie rond de Europese Unie.
Als resultaat van langdurig onderzoek aan de Harvard-universiteit verschenen in 2001 The Harvard Design Guide to Shopping (over de opkomst van de shopping mall, de rol van de roltrap en de manier waarop 'shopping' in alle lagen van onze cultuur is doorgedrongen) en The Great Leap Forward (geschiedenis van China, met name gericht op de ultrasnelle groei van stedelijke agglomeraties als de Pearl River Delta). Publicaties over Lagos en De Romeinse Stad zijn in voorbereiding.
Gelijktijdig met de grote overzichtstentoonstelling 'Content' (Berlijn, Rotterdam 2003-2004) verscheen Content, een als tijdschrift vormgegeven vervolg op S,M,L,XL.
Werken
Pas in de jaren tachtig werden Koolhaas' eerste projecten gerealiseerd. Vlak daarvoor echter maakt hij het spraakmakende, internationaal zeer invloedrijke ontwerp voor de uitbreiding van de Tweede Kamer in Den Haag.
Het waren overigens wel Nederlandse steden waar Koolhaas' eerste ontwerpen werden gerealiseerd: Amsterdam (het IJ-plein in Amsterdam-Noord; stedenbouwkundig plan en woongebouw); Den Haag (gebouw voor het Nederlands Danstheater); en Groningen (een tweetal woongebouwen). Later volgden de Kunsthal in Rotterdam en het Educatorium in Utrecht. Vanaf de jaren '90 worden plannen gerealiseerd in Frankrijk, de Verenigde Staten en Japan. In Nederland was het bureau verantwoordelijk voor masterplannen in o.a. De Uithof Utrecht (Universiteitscomplex), Groningen (Verbindingskanaalzone), Breda (Chassé-terrein) en Almere Centrum. Binnen dat laatste plan werd in 2006 de bioscoop Blok 6 naar ontwerp van OMA opgeleverd.
In 2000 won Koolhaas de prestigieuze Pritzker-prize en in 2004 de Royal Gold Medal van het RIBA, het Royal Institute of British Architects.
Voor de Nederlandse Ambassade, Berlijn (een ontwerp uit 2002) ontving OMA de European Union Prize for Contemporary Architecture/Mies van der Rohe Award 2005.
Op 2 februari 2007 ontving Koolhaas een eredoctoraat van de Katholieke Universiteit Leuven voor zijn werk.
Office for Metropolitan Architecture
Rem L. Koolhaas (1944)
Internationaal toonaangevend bureau rond architect Rem Koolhaas. Het "Office for Metropolitan Architecture" (OMA) werd in 1975 opgericht door Koolhaas, Madelon Vriesedorp, Elia Zenghelis en Zoe Zenghelis in Londen. Vanwege een aantal Nederlandse opdrachten vestigt OMA zich in 1978 in Rotterdam. Het bureau deed vanaf het begin aan een aantal spraakmakende prijsvragen mee, waaronder die voor de Tweede Kamer en het stadhuis in Den Haag. In de beginjaren werden nog niet veel ontwerpen gerealiseerd. Vanaf 1990 krijgt het bureau diverse grote opdrachten, zowel in Nederland als in onder andere Duitsland, Portugal, Spanje, Frankrijk en de Verenigde Staten. Vanaf 2000 richt OMA zich met succes op Azië en wint de prijsvraag voor het hoofdkantoor van televisiestation CCTV in Beijing, met meer 575.000 m² vloeroppervlakte de grootste opdracht tot nu toe.
Winy Maas, Jacob van Rijs (MVRDV), Xaveer de Geyter, Gro Bonesmo, Willem Jan Neutelings (Neutelings Riedijk), Farshid Moussavi, Alejandro Zaera Polo (Foreign Office Architecture), Joshua Prince-Ramus, Erez Ella (REX) en Kees Christiaanse (KCAP) zijn enkele van de bekende namen die in het begin van hun carrière bij OMA hebben gewerkt. OMA heeft heden twee vestigingen (in Rotterdam en Beijing) met 95 medewerkers. Naast OMA is er AMO opgericht, dat samenwerkt met OMA, en zich bezig houdt met onder andere een European Identity Study (2001) en onderzoeken voor Prada, Condé Nast, Volkswagen, Audi, Schiphol, de Hermitage, Heineken en Ikea. OMA wordt geleid door zes partners: Rem Koolhaas, Ole Scheeren, Ellen van Loon, Floris Alkemade, Reinier de Graaf en Victor van der Chijs.
Rem L. Koolhaas, kleinzoon van architect Dirk Roosenburg (1887-1962) en zoon van schrijver Anton Koolhaas, ging architectuur studeren, nadat hij werkte als journalist voor de Haagse Post en als cineast. Hij heeft gestudeerd aan de AA School of Architecture in Londen (1968-1972). In 1972 kreeg Koolhaas een studiebeurs en vertrok naar New York voor zijn onderzoek naar "Metropolitan Architecture". Koolhaas schreef diverse boeken, waaronder "Delirious New York - A Retroactive Manifesto for Manhattan" (1978), "S,M,L,XL" (1997) en "Content" (2004). Hij kreeg diverse prijzen, waaronder de Preamium Imperiale (2003), de RIBA Royal Gold Medal (2003), de Jan Huygen van Linschoten Prijs 2007 en de BNA Kubus (2007). Als enige Nederlander ontving hij de internationale Pritzker Prijs (2000).
Routing, uitzicht, stedelijkheid en locatie nemen een centrale plaats in bij het werk van OMA. In de projecten worden regelmatig elementen opgenomen die doen denken aan de ontwerpen van Ludwig Mies van der Rohe. Naast deze modernistische vormgeving bedenkt OMA steeds meer compleet nieuwe vormen en concepten. Zo is het niet gerealiseerde ontwerp voor de Jussieu-bibliotheek te Parijs invloedrijk geweest. Het concept bestaat uit een tot een meerlaagse gebouw bewerkte, gevouwen en gebogen vloer. Dit idee wordt voor het eerst werkelijk gerealiseerd door MVRDV als de Villa VPRO (1997). OMA realiseert ook een gebouw waar dit concept is gebruikt: Het Educatorium voor de Universiteit van Utrecht (1998). De openbare bibliotheek van Seattle, het Casa da Música te Porto en het hoofdkantoor van CCTV zijn complexe a-symmetrische gebouwen zonder herkenbare voor- en achtergevel en vaste verdiepingshoogte. De ruimten zijn niet lineair, maar spiraalsgewijs georganiseerd.
Projecten
| woning (i.s.m. Laurinda Speer) (niet uitgevoerd) | Miami, Florida | 1974
AdvertentieBouwnieuwsNieuwsbrief
Wilt u onze gratis nieuwsbrief ontvangen?
|
